Nâng chất lượng, phát huy đa giá trị của rừng

Bước vào giai đoạn mới, ngành lâm nghiệp đứng trước những yêu cầu cao hơn. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị, định hướng lớn nhất là chuyển mạnh từ phát triển dựa vào diện tích sang dựa vào năng suất, chất lượng và giá trị đa dạng của rừng.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị phát biểu tại Đại hội. Ảnh: Mai Đan.

Phát biểu tại Đại hội đại biểu Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031 vào sáng 29/9 tại Hà Nội, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị cho biết, những năm qua ngành lâm nghiệp đã có bước phát triển quan trọng. Trong đó, tỷ lệ che phủ rừng được duy trì ổn định ở mức 42,03%. Tăng trưởng ngành đạt 5-6%; xuất khẩu lâm sản năm 2025 đạt 18,3 tỷ USD…

Cùng với những kết quả đó, cách nhìn về rừng đã thay đổi: rừng không chỉ cung cấp gỗ mà còn giữ nước, bảo tồn đa dạng sinh học, cung cấp dịch vụ môi trường và tạo sinh kế cho người dân.

Để phát huy các giá trị ấy, Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị đề nghị tiếp tục bảo vệ nghiêm rừng tự nhiên, phục hồi những hệ sinh thái suy thoái; phát triển rừng trồng năng suất, chất lượng cao và tăng tỷ trọng rừng gỗ lớn. Ngành cũng cần đẩy mạnh chế biến sâu, sử dụng hiệu quả nguyên liệu, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường quốc tế.

Một yêu cầu khác là ứng dụng viễn thám, trí tuệ nhân tạo và công nghệ mới để theo dõi diễn biến rừng, cảnh báo cháy, giám sát mất rừng và truy xuất nguồn gốc lâm sản. Theo Thứ trưởng, phát triển kinh tế lâm nghiệp phải gắn với cải thiện sinh kế, nhất là cho người dân miền núi, vùng sâu, vùng xa sống gần rừng và phụ thuộc vào rừng.

Theo ông Nguyễn Phú Hùng, Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam, Hội có thể kết nối chuyên gia, người làm nghề và trí thức trẻ để cùng nghiên cứu, đóng góp ý kiến khoa học. Ảnh: Mai Đan.

Về phía Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam, ông Nguyễn Phú Hùng, Chủ tịch Hội cho rằng những giá trị mới của rừng đặt ra nhiều câu hỏi cho người làm khoa học. Làm thế nào để vừa bảo vệ rừng, vừa giúp người dân sống tốt hơn từ rừng? Khoa học, công nghệ có thể giúp người trồng rừng nâng năng suất, chất lượng ra sao? Giá trị carbon và dịch vụ hệ sinh thái có thể trở thành nguồn lực cho bảo vệ, phát triển rừng như thế nào?

Ông Hùng cho rằng Hội có thể kết nối các chuyên gia giàu kinh nghiệm với người đang trực tiếp làm nghề và lực lượng trẻ để cùng nghiên cứu, đưa ra ý kiến khoa học. Một hoạt động có giá trị khi giúp giải quyết vấn đề thực tiễn, dù đó là cuộc tọa đàm quy mô nhỏ, một ý kiến phản biện có cơ sở hay một nghiên cứu được áp dụng tại địa phương.

Đưa khoa học đến gần người làm nghề rừng

Nhìn lại nhiệm kỳ VIII, bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam cho biết, Hội và các đơn vị thành viên đã tham gia góp ý chính sách, tổ chức các diễn đàn về gỗ hợp pháp, phục hồi rừng, quản lý đất lâm nghiệp và sinh kế người dân. Các hoạt động nghiên cứu, tập huấn cũng hướng vào những nhu cầu cụ thể như quản lý dữ liệu tuần tra rừng, chuẩn bị cấp chứng chỉ rừng và bảo tồn thiên nhiên.

Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam đánh giá những kết quả của Hội trong nhiệm kỳ VIII. Ảnh: Mai Đan.

Bên cạnh đó, bà Ngọc nêu những hạn chế Hội cần khắc phục: mạng lưới chi hội còn ít, sự phối hợp giữa các đơn vị chưa chặt chẽ, việc thu hút trí thức trẻ và người làm việc trong doanh nghiệp còn hạn chế. Kinh phí ít khiến Hội khó duy trì và mở rộng hoạt động.

Trong nhiệm kỳ mới, Hội dự kiến củng cố tổ chức, nâng chất lượng tư vấn, phản biện và khuyến khích các viện, trung tâm, chi hội địa phương tham gia đề tài, dự án gắn với nhu cầu bảo vệ, phát triển rừng.

Ban Thường vụ Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031 ra mắt Đại hội. Ảnh: Mai Đan.

Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị đề nghị Hội lấy những vấn đề ngành đang cần câu trả lời làm điểm xuất phát: giống cây lâm nghiệp, năng suất rừng, phục hồi rừng tự nhiên, sinh kế dưới tán rừng, carbon rừng, chế biến lâm sản và truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh cung cấp luận cứ cho chính sách, Hội cần kết nối nhà khoa học với địa phương, doanh nghiệp, chủ rừng và người sản xuất để kết quả nghiên cứu được áp dụng và nhân rộng.

Đại hội đại biểu Hội Khoa học Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031 diễn ra vào sáng 29/9 tại Hà Nội. Ảnh: Mai Đan.

Với ông Nguyễn Phú Hùng, Hội cần là nơi những người đã nghỉ công tác tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời đón nhận ý tưởng mới của thế hệ trẻ. Sự tiếp nối ấy cũng là điều Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh khi đề nghị Hội tập hợp chuyên gia theo từng lĩnh vực. Theo Thứ trưởng, mục tiêu cuối cùng là làm cho rừng tốt hơn, nghề rừng hiệu quả hơn và người dân sống được, sống tốt hơn từ rừng.